Kείμενο διαλόγου: Οι αδέσποτες εκλογές και η αδέσποτη ψήφος (*) Πρόλογος – σκοπός του κειμένου

Posted on Μαΐου 10, 2012

0




 

Το άρθρο αυτό αποτελεί κείμενο διαλόγου για τις εκλογές της 6ης Μάη. Γράφτηκε στην αρχική του μορφή πριν τις εκλογές ενώ τμήμα του χρησιμοποιήθηκε για την παρέμβαση των Συλλογικοτήτων Λαμίας σ’ αυτές. Περιέχει πολλά από όσα έχουν γραφεί ή ειπωθεί τον τελευταίο καιρό καθώς και προσωπικές απόψεις κυρίως από τη ματιά των ανένταχτων σε κομματικούς μηχανισμούς πολιτών. Αυτών που συνήθως αδιαφορούν για τις εκλογές, θεωρώντας ότι αυτές δεν πρόκειται να δώσουν λύσεις αν δεν υπάρχει η ανάλογη ενεργοποίηση των πολιτών. Σε πάρα πολλά σημεία μπορεί να θεωρηθεί μονόπλευρο ή και αισιόδοξο. Λόγω κυρίως του επείγοντος δεν συνδέει τις θέσεις για τις εκλογές με σημαντικά ζητήματα της ελληνικής κοινωνίας ή το κάνει μόνο αποσπασματικά και επιγραμματικά παρόλο που, ως υλικό για διάλογο, είναι αρκετά εκτεταμένο.

(*) Το κείμενο συμπληρώνεται μετά τη γνωστοποίηση του εκλογικού αποτελέσματος.

Κρίθηκε σκόπιμο, για λόγους ταχύτητας, να βασιστούμε πάνω στο αρχικό κείμενο. Δεν καταπιάνεται, για τους ίδιους λόγους, με ζητήματα τα οποία είτε δεν είχαν αναδειχτεί στο αρχικό κείμενο (Χρυσή Αυγή) είτε δεν μπορούν να απαντηθούν γρήγορα από μας (διερευνητικές εντολές). Ένας επιπλέον λόγος για τον οποίο προτιμήθηκε η προαναφερθείσα δομή είναι να αναδείξει, χωρίς τους παραμορφωτικούς φακούς του σήμερα, τη σημασία του εκλογικού αποτελέσματος. Περισσότερα σχετικά με αυτό στον επίλογο.

Πριν από τις συμπληρώσεις (όλες σε πλάγια γραφή) υπάρχουν τα αρχικά ΜτΕ: (δηλ. μετά τις εκλογές).

Είναι νομίζουμε ιδιαίτερα σημαντικό, σήμερα, να παρέμβουν, όσο μπορούν, οι «εκτός των τειχών» πολίτες σε μια διαδικασία που ποτέ δεν ήταν των άμεσων ενδιαφερόντων τους. Απευθυνόμενοι τόσο σε ανθρώπους με ίδιες απόψεις, που συνήθως απείχαν, έριχναν λευκό ή άκυρο, όσο και σε ανθρώπους της διπλανής πόρτας που προβληματίζονται αν υπάρχει άλλη λύση για την Ελλάδα, που δεν έχει δοκιμαστεί, και που χρειάζονται μια μικρή παρότρυνση για να ξεφύγουν από αυτό που τόσα χρόνια ψήφιζαν. Ίσως, για να το διατυπώσουμε καλύτερα, χρειάζονται ένα παράδειγμα ή έναν συμπαραστάτη για να διατηρήσουν την απόφαση που έχουν ήδη πάρει να ξεφύγουν, έστω και για μια φορά, από αυτό που τόσα χρόνια ψήφιζαν.

ΜτΕ: Η συνέχεια έδειξε ότι τα παραπάνω δεν ήταν απλώς ευσεβείς πόθοι.

Μερικές διαπιστώσεις

Λέγεται ότι οι εκλογές που έρχονται είναι οι κρισιμότερες της μεταπολίτευσης. Αυτό συνήθως επαναλαμβάνεται πριν από κάθε εκλογή. Εκ των υστέρων κρίνοντας, μπορούμε να πούμε ότι οι κρισιμότερες εκλογές, που μάλιστα ως κοινωνία τις χάσαμε, ήταν αυτές του 2009. Ποτέ μέσα σε μια διετία η ελληνική κοινωνία (αναφερόμαστε στο 90% των πολιτών) δεν έχασε τόσα πολλά. Αυτό βέβαια δεν οφειλόταν μόνο στη λάθος επιλογή αλλά και στην υποτονική αντίδρασή μας στη συνέχεια.

Οι μέχρι τώρα ενδείξεις οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οδεύουμε στις πιο «αδέσποτες» εκλογές της μεταπολίτευσης. Αυτό για το οποίο κατηγορούσε ο Βενιζέλος τον Σαμαρά, ότι ζητάει εκλογές χωρίς να είναι γνωστό το αποτέλεσμα, το πετυχαίνει ο ίδιος με την πολιτική του και την κυβέρνηση Παπαδήμου. Είναι επίσης οι εκλογές στις οποίες είναι εμφανής η αδυναμία του μπλοκ εξουσίας να επιβάλλει διλήμματα στους ψηφοφόρους. Για την ακρίβεια αμφισβητείται όχι μόνο η δυνατότητα του ενός κόμματος εξουσίας να αποτελέσει εναλλακτική λύση απέναντι στο προηγούμενο κυβερνητικό αλλά και η δυνατότητα και των δύο μαζί να αποτελέσουν αξιόπιστη λύση.

ΜτΕ: Η αμφισβήτηση αυτή ξεπέρασε και τις πιο αισιόδοξες προβλέψεις.

Οι ψηφοφόροι στην πλειοψηφία τους διακατέχονται από μια τιμωρητική διάθεση προς τα κόμματα του μνημονίου. Οι εκλογές παίρνουν και έναν χαρακτήρα δημοψηφίσματος, όχι προκατασκευασμένου από Μέρκελ-Σαρκοζί. Ούτε δημοψηφίσματος επιβίωσης από Παπανδρέου-Καστανίδη-Βενιζέλο προκειμένου να αποφευχθούν οι εκλογές. Ένα «δημοψήφισμα» που το αποτέλεσμά του απειλεί τη νεοφιλελεύθερη Ευρώπη, η οποία προσπαθεί με κάθε τρόπο να ενισχύσει το δίδυμο της συγκυβέρνησης.

ΜτΕ: Ο ελληνικός λαός οργάνωσε το δικό του δημοψήφισμα, με το δικό του ερώτημα, στο οποίο έδωσε και τη δική του συντριπτική απάντηση.

Συνήθως το κυβερνητικό κόμμα που οδηγεί τη χώρα του στο ΔΝΤ στις επόμενες εκλογές έρχεται τρίτο. Αυτό ακόμη και πριν από ένα εξάμηνο φάνταζε για το ΠΑΣΟΚ και την Ελλάδα απίθανο. Σήμερα είναι ένα πολύ ρεαλιστικό σενάριο (ΜτΕ: και όμως έγινε πραγματικότητα). Από την άλλη η εναλλακτική λύση του συστήματος, βοηθούσης και της μέχρι τώρα συνηθισμένης λήθης των παλιών αμαρτιών, πνίγηκε μέσα στη κυβέρνηση Παπαδήμου (ΜτΕ: ΝΔ 18,85%).

Εκ των υστέρων πάλι κρίνοντας, μπορούμε να πούμε ότι η νεοφιλελεύθερη Ευρώπη έχασε μια ευκαιρία για εκλογές στην Ελλάδα το Νοέμβρη του 2011. Είναι σίγουρο ότι τότε ο δικομματισμός θα ξεπερνούσε το 50%. Θα μπορούσε να δημιουργήσει μια πιο «νόμιμη» κυβέρνηση Παπαδήμου «με νωπή τη λαϊκή εντολή». Ήταν μια λάθος εκτίμηση ή θέλησαν, επιβάλλοντάς μας μια σκληρή λύση, να δείξουν ποιος είναι το αφεντικό;

Όποια κι αν είναι η απάντηση γεγονός είναι ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια διαφορετική εποχή. Έχουμε υποστεί ως κοινωνία μια μεγάλη ήττα, άλλοτε παρακολουθώντας αμήχανα και άλλοτε αντιδρώντας αναποτελεσματικά. Αυτό από το μπλοκ εξουσίας, και σωστά από μια πλευρά, είχε εκληφθεί σαν αδυναμία. Η παθητικοποίηση και η αμηχανία της ελληνικής κοινωνίας είναι εμφανής. Όμως ήρθε η ώρα του ταμείου (ΜτΕ: με πληρωμή τοις μετρητοίς).

Ας θυμηθούμε δυο παραδείγματα από το πρόσφατο παρελθόν. Το αποτέλεσμα των περιφερειακών εκλογών του 2010 θεωρήθηκε από το ΠΑΣΟΚ σαν έγκριση του πρώτου μνημονίου. Ίσως νόμισαν ότι αυτό μπορεί να επαναληφθεί. Στις εσωκομματικές εκλογές για την ανάδειξη αρχηγού στη ΝΔ, όταν οι ψηφοφόροι θεώρησαν ότι τα «συμφέροντα» επιβάλλουν Μπακογιάννη ανέτρεψαν τα προγνωστικά ψηφίζοντας Σαμαρά. Αυτό μάλλον έχει ξεχαστεί από τον τελευταίο και φαίνεται να αγνοείται από τους κυρίους Τόμσεν και Λαγκάρντ.

Μετά την κυβέρνηση Παπαδήμου, όποιος περνάει έστω και δίπλα από το μνημόνιο «καίγεται». Η περίπτωση του ΛΑΟΣ είναι χαρακτηριστική (ΜτΕ: ΛΑΟΣ 2,9%). Οι προτάσεις των πρώην κομμάτων εξουσίας δεν ακούγονται καν. Το φοβικό σύνδρομο της ακυβερνησίας πέφτει προς το παρόν στο κενό (ΜτΕ: έπεσε και προσπαθούν να το ξαναστήσουν για τις επόμενες εκλογές). Είναι δύσκολο να πείσουν ότι διαθέτουν προγράμματα ή λύσεις πέρα από τις οδηγίες των δανειστών. Δεν μπορούν να πείσουν ότι διαθέτουν κάποια ικανότητα, εκτός αυτής του υπαλλήλου της τρόικας, η οποία να μπορεί να εκτιμηθεί πέρα από ένα στενά κομματικό ακροατήριο. Εξ άλλου έχουν καταστρέψει οι ίδιοι τα ταξικά τους στηρίγματα. Είναι ζήτημα αν υπάρχει ένα 10% της κοινωνίας που δεν αναμένει να χειροτερέψει δραματικά η θέση του.

Τι μπορούμε να πετύχουμε

 Έχει επισημανθεί από πολλές πλευρές η υποτονικότητα αυτών των εκλογών, η οποία συμβαδίζει με την παθητικοποίηση και την αμηχανία που προαναφέρθηκε. Όμως η διαφαινόμενη εκλογική συμμετοχή χωρίς ενοχικά και φοβικά σύνδρομα θα δημιουργήσει νέα δεδομένα στην ελληνική κοινωνία. Για να μην είμαστε υπερβολικά αισιόδοξοι, θα το πούμε αντίστροφα. Η υπερψήφιση των δυνάμεων του δικομματισμού, μέσα από καθεστώς φόβου και δήθεν υπευθυνότητας, θα βάλει μια ταφόπλακα στις όποιες ελπίδες για κάτι νέο. Ας αφήσουμε την ελπίδα ανοιχτή.

ΜτΕ: Τα νέα δεδομένα και η ελπίδα είναι εδώ.

Οι κομματικοί σχηματισμοί που μάχονται το μνημόνιο ίσως δεν μας ικανοποιούν. Με δυσκολία μπορούμε να διαλέξουμε τον πιο κατάλληλο. Χρειάζεται να είμαστε αυστηροί στις όποιες μελλοντικές κινήσεις τους. Ας είμαστε ανοιχτοί στην ψήφο μας και ανεκτικοί απέναντι στην διαφορετική, αλλά εξ ίσου χρήσιμη, ψήφο του διπλανού μας (ΜτΕ: παρόλο που μας ζήτησαν να μην σκορπάμε την ψήφο μας από δω κι από κει). Κάθε ψήφος ενάντια στο μνημόνιο αφήνει την ελπίδα ανοιχτή. Στο χέρι μας είναι να μη μείνουμε μόνο εκεί αλλά να διεκδικήσουμε στη συνέχεια καλύτερες λύσεις με τη συνεργασία των δυνάμεων που έχουν την ίδια κατεύθυνση με τη δική μας. Σχετικά αντιγράφουμε από τον πρόλογο του 6ου τεύχους του περιοδικού ΜΟΝΟ:

Δεν μπορεί κανένας σήμερα να αυτοπροβάλλεται ως προνομιακό υποκείμενο της ιστορίας. Είναι καιρός να τεθεί το ζήτημα των συμμαχιών, τόσο των κοινωνικών όσο και των πολιτικών. Το απαραίτητο κοινωνικό μέτωπο των δυνάμεων της εργασίας και της αξιοπρέπειας θα συντεθεί μόνο μέσα από τη σύμπλευση πολλαπλών υποκειμένων στη βάση του σεβασμού της διαφορετικότητας.

ΜτΕ: Το στοίχημα της νέας περιόδου.

Τα κόμματα θα πρέπει να φερθούν υπεύθυνα απέναντί μας και όχι εμείς απέναντι σ’ αυτά. Η αντιστροφή ευθυνών, που εμπεριέχει η έννοια του «πολιτικού κόστους», αποκαλύφθηκε αρκετά το προηγούμενο διάστημα. Από την πλευρά μας ως πολίτες έχουμε καθήκον να αντέξουμε συλλογικά στις πιέσεις για ακυβερνησία και να διευρύνουμε την αντιμνημονιακή ψήφο χωρίς προκαταλήψεις (ΜτΕ: νομίζουμε ότι το πετύχαμε). Θα μας απειλήσουν ακόμη μια φορά με χρεοκοπία και με ελλείψεις αγαθών. Οι ίδιοι που φρόντισαν τα προηγούμενα χρόνια για την αποδόμηση της παραγωγής.

Η «αδέσποτη» ψήφος μας μπορεί να ανοίξει μια νέα εποχή για την Ελλάδα. Ο δρόμος δεν θα είναι εύκολος. Μένουν πολλά προβλήματα να λυθούν και πολλές κρίσιμες αποφάσεις να ληφθούν. Προηγείται όμως η ανάγκη αποκατάστασης της κυριαρχίας της χώρας. Ακολουθεί ένας μεγάλος διάλογος για το αν αυτό θα γίνει μέσα ή έξω από το Ευρώ. Καθήκον μας είναι να αποδείξουμε ότι η συμμαχία των «ετερόκλητων δυνάμεων» με βάση την κοινή λογική μπορεί να είναι περισσότερο σταθερή και αποτελεσματική από τον «παραλογισμό της ομοφωνίας» της συγκυβέρνησης των υπαλλήλων της τρόικας, που προεκλογικά όμως διαφωνούν και τάζουν.

ΜτΕ: Το στοίχημα της νέας περιόδου.

Μέχρι τώρα δεχτήκαμε τη συμπαράσταση λαών της Ευρώπης. Ακούσαμε το ότι «Είμαστε όλοι Έλληνες». Έχουμε καθήκον να ανταποδώσουμε. Αποτελούμε το «πειραματόζωο» που πάνω μας γίνεται ένα νεοφιλελεύθερο πείραμα πριν επεκταθεί και στις υπόλοιπες χώρες που ακολουθούν. Η «αδέσποτη» ψήφος μας μπορεί να ανοίξει μια νέα εποχή για την Ευρώπη.

ΜτΕ: Γαλλικές εκλογές, Ιρλανδικό δημοψήφισμα …

Σ’ αυτούς που μας βάζουν ενώπιον των ευθυνών μας λέγοντας ότι «η χώρα δεν πρέπει να ρισκάρει και να χαθούν και οι θυσίες που μέχρι τώρα έγιναν» πρέπει να απαντήσουμε: Οι θυσίες που μας ζητάτε δεν έχουν τέλος. Όλοι οι αδέσμευτοι άνθρωποι (και οι ειδικοί) τις έχουν ήδη θεωρήσει χαμένες. Οι χώρες που μας ακολουθούν μας έχουν σαν παράδειγμα προς αποφυγή.

Έχουν αποκαλυφθεί (δηλώθηκε ρητά εκ των υστέρων από Μέρκελ, Σόιμπλε) οι μπλόφες των προηγούμενων απειλών χρεοκοπίας της Ελλάδας. Οι λαοί δεν μπλοφάρουν και όταν τους έχουν ήδη χρεοκοπήσει ίσως είναι και λιγότερο δεκτικοί σε απειλές. Οι αποφάσεις τους μπορούν να προκαλέσουν αλλαγή των ισορροπιών. Ας θυμηθούμε τον Ιούνιο του 2011, όταν η κυβέρνηση Παπανδρέου  ήταν ετοιμόρροπη, υπό την πίεση των Αγανακτισμένων, τις δηλώσεις του Όλι Ρεν ότι η 5η δόση για την Ελλάδα είναι εξασφαλισμένη.

Ας φανταστούμε την επίδραση που θα ασκούσε στην ελληνική αλλά και στην ευρωπαϊκή κοινή γνώμη η δυνατότητά μας να οργανώσουμε ανοιχτές κοινές προεκλογικές συγκεντρώσεις στις οποίες να μιλήσουν εκπρόσωποι «αντιμνημονιακών» κομμάτων, την ίδια ώρα που ο δικομματισμός μιλάει σε μικρές κλειστές συγκεντρώσεις του πολύ στενού κομματικού του ακροατηρίου.

ΜτΕ: Ίσως ήταν λίγος ο χρόνος πριν τις εκλογές και ανώριμες οι συνθήκες, υπάρχουν καλύτερες προοπτικές να οργανωθεί τώρα.

Εκλογικό σύστημα

Το bonus των 50 εδρών στο πρώτο κόμμα, με το τρέχον εκλογικό σύστημα, δεν ανταποκρίνεται στους σημερινούς συσχετισμούς. Είναι περισσότερο άδικο από κάθε άλλη φορά, ενώ έχει χαρακτηριστεί από ειδικούς και αντισυνταγματικό. Νομίζουμε ότι πρέπει να ζητηθεί από όλες τις αντιμνημονιακές δυνάμεις η κατάργησή του, ίσως και η μη εφαρμογή του στις τρέχουσες εκλογές, αν υπάρξει η κατάλληλη τεκμηρίωση.

ΜτΕ: Οι ακρότητες του εκλογικού νόμου, οι οποίες είχαν προβλεφθεί και με παραδείγματα, εκδηλώθηκαν: το bonus δεύτερο κόμμα από πλευράς εδρών, 4εδρική περιφέρεια με όλους τους βουλευτές στο πρώτο κόμμα με 25% των ψήφων της περιφέρειας, 3εδρική περιφέρεια χωρίς εκπροσώπηση των τριών πρώτων κομμάτων.

Οι απόψεις ότι η αποχή, το λευκό, το άκυρο ή η ψήφος στα μικρά κόμματα (που δεν θα ξεπεράσουν το 3%) ωφελεί το πρώτο κόμμα είναι μια συνέχεια της ιδεολογίας της χαμένης ψήφου, που χαρακτήρισε όλη τη μεταπολιτευτική περίοδο και που έχει ένα μερίδιο ευθύνης για τη σημερινή κατάσταση της χώρας. Μαζί με άλλα ζητήματα δημοκρατίας πρέπει οι αντιμνημονιακές δυνάμεις να τοποθετηθούν πάνω σ’ αυτό και να μην κρύβονται, όσοι έχουν συμφέρον, πίσω από την χρησιμότητα της ψήφου. Όλες οι ψήφοι, ακόμη και η αποχή, πρέπει, με αλλαγή του θεσμικού πλαισίου, να αφήνουν το αποτύπωμά τους στο κοινοβούλιο.

ΜτΕ: Τα εκτός βουλής κόμματα (χωρίς καμία έδρα) υπερβαίνουν σε ποσοστό το πρώτο κόμμα (που πήρε 108 έδρες). Η αποχή μεγάλωσε, παρά τις προβλέψεις, χωρίς αυτό να απασχολεί κανέναν. Πάντως πρέπει να συνεκτιμηθεί και η αντικειμενική οικονομική αδυναμία, η οποία οδήγησε στην αποχή ανθρώπους που θα ψήφιζαν κυρίως αντιμνημονιακά.

                                                Μέλη Συλλογικοτήτων Λαμίας


ΜτΕ: Επίλογος

Φαίνεται ότι η ψήφος εκτός από «αδέσποτη» (ίσως και γι’ αυτό) ήταν και σοφή. Ανέδειξε όλες τις αδικίες του εκλογικού νόμου: α) αφήνοντας χωρίς κοινοβουλευτική εκπροσώπηση σχεδόν το 20% των ψηφοφόρων και β) έκανε το bonus των 50 εδρών παράγοντα ακυβερνησίας, καθώς ουσιαστικά ακύρωσε ακόμη και τη θεωρητική δυνατότητα κυβέρνησης με ψήφο ανοχής.

Τα νέα δεδομένα, που το εκλογικό αποτέλεσμα δημιουργεί, κινδυνεύουν να μην αναδειχθούν μέσα από τους παραμορφωτικούς φακούς της καθημερινότητας. Κινδυνεύουν να «καταναλωθούν» – «αφομοιωθούν» είτε θεωρούμενα αναμενόμενα είτε θεωρούμενα «εφεδρεία του συστήματος που πάντα ξέρει τι κάνει».

Κάνοντας μερικές συγκρίσεις με γεγονότα, απόψεις και εκτιμήσεις, οι οποίες διατυπώνονταν μόλις μερικά 24ωρα πριν διαπιστώνουμε:

Την ευκολία με την οποία (πριν τις εκλογές) εθεωρείτο δεδομένο ίσως και βολικό (ακόμη και από το ΚΚΕ) ότι ο δικομματισμός έστω και οριακά θα κάνει κυβέρνηση.

Σε αντίθεση, την άποψη Βενιζέλου, όταν ακόμη υπήρχαν έστω και λίγες πιθανότητες να υπάρχει οριακή πλειοψηφία εδρών των δύο κομμάτων, ότι δεν είναι δυνατός ο σχηματισμός κυβέρνησης του παλιού δικομματισμού.

Την ευκολία με την οποία πάρα πολλοί θεωρούσαν δεδομένη την προσθήκη της Δημοκρατικής Αριστεράς (κάτι που η ίδια είχε κατηγορηματικά αποκλείσει) στον δικομματισμό ώστε να σχηματιστεί «υπεύθυνη ευρωπαϊκή» κυβερνητική πλειοψηφία.

Την άποψη (ακόμη και μετά τις εκλογές) ότι κάτι θα γίνει και θα βρεθούν βουλευτές των Ανεξάρτητων Ελλήνων να συμπληρώσουν μια ανάλογη  κυβερνητική πλειοψηφία.

Όλες αυτές οι απόψεις αδυνατούσαν και αδυνατούν να αντιληφθούν τη «βουβή» δυσαρέσκεια και δυναμική την οποία έκρυβε η ελληνική κοινωνία καθώς και τα νέα δεδομένα που μπορούσε να δημιουργήσει και δημιούργησε το εκλογικό αποτέλεσμα.

Ο δρόμος είναι ακόμη μακρύς, ίσως δεν πια τόσο είναι αδιέξοδος και η ενεργοποίηση όλων μας απαραίτητη. Πιστεύοντας ότι πολλές από τις παραπάνω προτάσεις παραμένουν επίκαιρες ας αποτελέσουν αντικείμενο διαλόγου για παρεμβάσεις (ενημερωτικές συζητήσεις και δράσεις) στην επόμενη περίοδο προεκλογική ή όχι.

                                                Μέλη Συλλογικοτήτων Λαμίας

Advertisements
Posted in: ΑΡΘΡΑ