Μια «απολίτικη» προσέγγιση του νέου φορολογικού

Posted on Δεκέμβριος 25, 2012

0




Από τον Ιούνιο του 2011 μέχρι πριν λίγο καιρό, από τρεις διαδοχικές κυβερνήσεις, εξαγγελλόταν ένα δίκαιο και απλό φορολογικό σύστημα. Αυτό το οποίο θα αντικαθιστούσε το προηγούμενο (του Παπακωνσταντίνου) που, όπως από τις εξαγγελίες συνάγεται, απέτυχε. Όμως και εκείνο είχε εξαγγελθεί ως απλό και δίκαιο. Ποτέ άλλωστε και από καμία κυβέρνηση δεν εξαγγέλθηκε ένα πολύπλοκο και άδικο φορολογικό σύστημα.

Παρά το χρόνο που είχαν για να ετοιμάσουν, λέμε τώρα, κάτι σοβαρό, κατάφεραν να φέρουν με τη διαδικασία του κατεπείγοντος, επειδή ο χρόνος και  η τρόικα πιέζει, κάτι προσωρινό και να αφήσουν την από καιρό διαφημιζόμενη φορολογική μεταρρύθμιση για αργότερα.

Έχει ήδη ασκηθεί έντονη (και σωστή) κριτική για το πόσο δίκαιο είναι το προτεινόμενο φορολογικό σύστημα. Στο συγκεκριμένο, αναγκαστικά εκτεταμένο, σημείωμα θα κρίνουμε (με πολλούς πίνακες και παραδείγματα) μόνο μια φαινομενικά δευτερεύουσα πλευρά του, την πολυπλοκότητά του και μάλιστα μόνο στην κλίμακα των φυσικών προσώπων και κυρίως των μισθωτών (ζητούμε προκαταβολικά συγγνώμη από τους άνεργους αλλά και τους επαγγελματίες, που το νέο σύστημα ισοπεδώνει ή οδηγεί στη φοροδιαφυγή, που δεν θα αναφερθούμε σ’ αυτούς).

Με το σημερινό σχέδιο ανατρέπεται το υπάρχον σύστημα της φορολογικής κλίμακας, η οποία εφαρμόζεται πάνω από ένα αρχικό ποσό που χαρακτηριζόταν ως αφορολόγητο. Η νέα φορολογική κλίμακα για τους μισθωτούς και συνταξιούχους φαίνεται στον πιο κάτω πίνακα:

Κλιμάκιο εισοδήματος

Φορολογικός συντελεστής

Φόρος κλιμακίου

Σύνολο

(ευρώ)

%

(ευρώ)

Εισοδήματος

Φόρου

     

(ευρώ)

(ευρώ)

25.000

22%

5.500

25.000

5.500

17.000

32%

5.440

42.000

10.940

Υπερβάλλον

42%

 

 

 

Όμως αυτός ο μικρός, απλός, μόνο στη δομή του, πίνακας δεν αρκεί για να υπολογίσει κάποιος το φόρο που πρέπει να πληρώσει. Γιατί τώρα για το αφορολόγητο προβλέπεται ότι:

«2. Ο φόρος που προκύπτει με βάση την κλίμακα των μισθωτών και συνταξιούχων της παραγράφου 1 μειώνεται :

α) Για εισόδημα μέχρι και είκοσι μία χιλιάδες (21.000) ευρώ κατά δύο χιλιάδες και εκατό (2.100) ευρώ. Εφόσον ο φόρος που προκύπτει είναι μικρότερος των δύο χιλιάδων και εκατό (2.100) ευρώ το ποσό μείωσης περιορίζεται στο ποσό του φόρου.

β) Για εισόδημα πάνω από είκοσι μία (21.000) ευρώ  το ποσό μείωσης της περίπτωσης α’ περιορίζεται κατά εκατό (100) ευρώ ανά χίλια (1.000) ευρώ εισοδήματος και μέχρι εξαντλήσεως του ποσού των δύο χιλιάδων  εκατό (2.100) ευρώ».

Αν προσπαθήσετε με βάση τα παραπάνω να υπολογίσετε το φόρο που θα πληρώσετε, αφήνοντας για λόγους απλότητας τις όποιες εκπτώσεις έχουν απομείνει, θα συναντήσετε κάποιες δυσκολίες.  Ακόμη και αν τα καταφέρετε αποκλείεται αυτό να το κάνετε από μνήμης.

Επίσης κοιτώντας το φορολογικό συντελεστή (22%) σε συνδυασμό με τη δυνητική μείωση φόρου κατά (2.100€) αισθάνεσαι ότι κάποιος «σοφός» υπολόγισε τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας με μεγάλη ακρίβεια. Η πεποίθηση αυτή ενισχύεται βλέποντας το δεύτερο συντελεστή (32%), που μάλιστα εφαρμόζεται σε κλιμάκιο που είναι ακριβώς (17.000€).

Σίγουρα η συγκυβέρνηση επέδειξε περισσότερη σοφία από τον αρχικό «σοφό» εισηγητή, ο οποίος  είχε υπολογίσει ότι οι δυο πρώτοι συντελεστές έπρεπε να είναι (21%) και (36%) και η δυνητική μείωση φόρου ακριβώς (1.950€). Τέλος για να μας τρομοκρατήσουν είχαν αφήσει να διαρρεύσει ότι το δεύτερο κλιμάκιο θα αρχίζει ακριβώς από τις (26.000€) και θα είναι (45%). Γιατί δεν το έκαναν?

Αν είχαν στη διάθεσή τους λίγο περισσότερο καιρό, αν δεν τους πίεζε η τρόικα, ίσως θα κατέληγαν σε μια καλύτερα επεξεργασμένη κλίμακα όπως αυτή, που με κάποια υπερβολή παρουσιάζουμε, στον παρακάτω πίνακα:

Κλιμάκιο εισοδήματος

Φορολογικός συντελεστής

Φόρος κλιμακίου

Σύνολο

(ευρώ)

%

(ευρώ)

Εισοδήματος

Φόρου

     

(ευρώ)

(ευρώ)

25.332

21.67%

5.489,44

25.332

5.489,44

16.668

32.33%

5.388,76

42.000

10.878,20

Υπερβάλλον

41,97%

 

 

 

Και ίσως για τον υπολογισμό του αφορολόγητου να έπαιζε ρόλο τι νούμερο παπούτσι φοράει το πρώτο άρρεν τέκνο της οικογένειας, που γεννήθηκε μετά την πρώτη εαρινή ισημερία του 1997, πολλαπλασιασμένο επί τον αριθμό του μήνα γέννησης προσαυξημένο κατά εκατόν τριάντα δύο και όλο αυτό διά τέσσερα.

Θα εκφραστούμε εντελώς «απολίτικα»: Όταν το κράτος κοροϊδεύει ή τρομοκρατεί τους πολίτες του ποτέ δεν πρόκειται να εισπράξει αυτά που προσδοκά. Όταν ο πολίτης είναι «κουμπωμένος» απέναντι στο κράτος θα προσπαθήσει να αμυνθεί. Αυτή η «άμυνα» δεν μοντελοποιείται, όπως και δεν υπολογίζεται η συνακόλουθη απώλεια εσόδων, όσα δεκαδικά και να έχουν οι συντελεστές φόρου. Υποθέτουμε ότι από το μυαλό των «σοφών» της συγκυβέρνησης δεν πέρασε ποτέ ένα «απλοϊκό» σχέδιο όπως το παρακάτω:

Κλιμάκιο εισοδήματος

Φορολογικός συντελεστής

Φόρος κλιμακίου

Σύνολο

(ευρώ)

%

(ευρώ)

Εισοδήματος

Φόρου

     

(ευρώ)

(ευρώ)

10.000

Αφορολόγητο

0

10.000

0

10.000

20%

2.000

20.000

2.000

10.000

30%

3.000

30.000

5.000

10.000

40%

4.000

40.000

9.000

Υπερβάλλον

50%

 

 

 

Ώστε ο πολίτης με φορολογητέο εισόδημα (π.χ. 13.000€) με μια ματιά να υπολογίζει το φόρο του σε  [ (13.000-10.000)*20% = 600€ ] και ο άλλος με εισόδημα (37.000€) να έκανε τη λίγο πιο δύσκολη σκέψη [ (37.000-30.000)*40% + 5.000 = 7.800€ ]. Μια χώρα που δεν εκπαιδεύει τους πολίτες της να υπολογίζουν τα πιο απλά πράγματα δεν μπορεί να ελπίζει σε πολλά.

Επιλέξαμε τους παραπάνω συντελεστές προσχωρώντας, για λόγους συντομίας, στη λογική της συγκυβέρνησης ως προς το πόσο «φορομπηχτική» θα είναι η φορολογική κλίμακα. Ίσως ο αντίλογος να είναι ότι με τον παραπάνω πίνακα δεν θα εισπράξουμε όσα προσδοκούμε. Προσχωρώντας ακόμη περισσότερο στις απαιτήσεις της συγκυβέρνησης θα μπορούσαμε να προτείνουμε τον παρακάτω επίσης απλό πίνακα:

Κλιμάκιο εισοδήματος

Φορολογικός συντελεστής

Φόρος κλιμακίου

Σύνολο

(ευρώ)

%

(ευρώ)

Εισοδήματος

Φόρου

     

(ευρώ)

(ευρώ)

10.000

Αφορολόγητο

0

10.000

0

5.000

20%

1.000

15.000

1.000

15.000

30%

4.500

30.000

5.500

Υπερβάλλον

45%

 

 

 

Με λίγα λόγια (και με πολλούς πίνακες) θέλουμε να δείξουμε ότι υπάρχουν τεχνικές λύσεις αρκεί να θέλουν και να μπορούν κάποιοι να σκεφτούν με αυτόν τον τρόπο. Όμως αν ανατρέξουμε στο πρόσφατο παρελθόν, θα το κάνουμε μόνο για τα φορολογικά, θα δούμε ότι όταν αυξήθηκε ο συντελεστής ΦΠΑ από 18%, έγινε αρχικά 19% στη συνέχεια 21% και τώρα 23%. Ο κανονικός συντελεστής ΦΠΑ από 8%, έγινε αρχικά 9% στη συνέχεια 11% και τώρα 13%. Ο συντελεστής 4% (για τα βιβλία), έγινε αρχικά 4,5% (χρειάστηκε αλλαγή στις ταμειακές που δεν δέχονταν δεκαδικό συντελεστή φόρου) στη συνέχεια 5,5% και τώρα 6,5%. Βέβαια αυτή η ακρίβεια στους συντελεστές  ΦΠΑ δεν «εμπόδισε» τους «ειδικούς» από το να «πέσουν έξω», για άλλη μια φορά, στους υπολογισμούς των φορολογικών εσόδων

Για την ελληνική φορολογική πολιτική δεν υπάρχουν, έστω και για κάποιο χρονικό διάστημα, οι αριθμοί 5%, 10%, 20%. Δεν είναι φαίνεται επιθυμητό ο πολίτης να υπολογίζει εύκολα και μόνος του τι ΦΠΑ πλήρωσε, για κάποιο αγαθό που αγόρασε, ή τι φόρο εισοδήματος περισσότερο ή λιγότερο θα πληρώσει αυξάνοντας το εισόδημά του ή κάνοντας μια δαπάνη που φοροαπαλλάσσεται. Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει ανθρώπους, όχι στο πρόσφατο παρελθόν, να λένε ότι δε με συμφέρει να έχω αυτό το έσοδο «γιατί θα ανεβώ κλίμακα»? Με λίγα λόγια άγνοια, «άμυνα», «έχθρα» απέναντι στο «κοινό ταμείο». Πολύ περισσότερο όταν αυτό το «κοινό ταμείο» γεμίζει με χαράτσια, τέλη επιτηδεύματος, εισφορές αλληλεγγύης (ξεφτιλίζουμε και τις λέξεις) κλπ.

Υπάρχουν πολλά ακόμη ανάλογα παραδείγματα, αν ανατρέξει κανείς, σε παλιότερα φορολογικά συστήματα. Εξαίρεση απλού φορολογικού συστήματος για την Ελλάδα αποτέλεσε αυτό που εισήγαγε η Κυβέρνηση Μητσοτάκη στις αρχές της δεκαετίας του 1990, την εποχή του γνωστού (0%+0%=14%). Προέβλεπε αφορολόγητο 1.000.000 δρχ. και συντελεστές 5%, 15%, 30% σε κλιμάκια του 1.500.000 δρχ. και συντελεστή 40% για το υπερβάλλον εισόδημα.

Αυτό το σύστημα κατέκρινε ο Δ. Τσοβόλας, ως υπεύθυνος οικονομικής πολιτικής ακόμη του ΠΑΣΟΚ, γιατί καταργούσε το δικό του «φιλολαϊκό σύστημα» της «αφαίρεσης φόρου δαπανών από φόρο εισοδήματος». Το προηγούμενο σύστημα του ΠΑΣΟΚ ξεκινούσε με συντελεστές 18%, 23% (θα φανεί πιο κάτω ότι υπήρχε μια εμμονή με το 18%).

Το φορολογικό σύστημα Μητσοτάκη εφαρμόστηκε και κουτσουρεύτηκε από τις επόμενες κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ. Κάθε τιμαριθμική αναπροσαρμογή γινόταν με μείωση, μέχρι την εξαφάνιση, των κατώτερων κλιμακίων. Τη λογική αυτού του συστήματος, την απλότητά του αλλά και τον αρχικό χαμηλό συντελεστή του 5%, δεν την υπερασπίστηκε ούτε η Κυβέρνηση Καραμανλή μετά το 2004. Ο Αλογοσκούφης σχεδίαζε μάλιστα να επιβάλει ένα και μόνο κλιμάκιο με συντελεστή 25% (μετά από ένα αρχικό αφορολόγητο), χωρίς να υπάρξει κανένας αντίλογος από την παράταξή του, ούτε από αυτούς που εκπροσωπούσαν το κλίμα Μητσοτάκη.

Το 2010 ο Παπακωνσταντίνου έφερε ένα νέο φορολογικό σύστημα με αφορολόγητο (12.000€) και συντελεστές 18%, 24%, 26% κλπ. (Φαίνεται ότι για το ΠΑΣΟΚ το 18% αποτελεί παγκόσμια σταθερά). Είχε τόσα πολλά κλιμάκια (και κοντά μεταξύ τους), που θαύμαζες την ακρίβεια με την οποία είχαν υπολογιστεί τα αναμενόμενα έσοδα. Μοιάζει με άσκηση, θαυμάστε το:

Κλιμάκιο εισοδήματος

Φορολογικός συντελεστής

Φόρος κλιμακίου

Σύνολο

(ευρώ)

%

(ευρώ)

Εισοδήματος

Φόρου

     

(ευρώ)

(ευρώ)

12.000

Αφορολόγητο

0

12.000

0

4.000

18%

720

16.000

720

6.000

24%

1.440

22.000

2.160

4.000

26%

1.040

26.000

3.200

6.000

32%

1.920

32.000

5.120

8.000

36%

2.880

40.000

8.000

20.000

38%

7.600

60.000

15.600

40.000

40%

16.000

100.000

31.600

Υπερβάλλον

45%

 

 

 

Με τέτοιο τρομερό «οπλοστάσιο» είναι απορίας άξιο πως η Ελλάδα δεν κατάφερε να βελτιώσει το δημοσιονομικό της πρόβλημα. Όταν η κρίση επιδεινώθηκε η ίδια κυβέρνηση το 2011 άρχισε να παίρνει επιπλέον μέτρα και μαζί με πολλά άλλα τροποποίησε και πάλι την φορολογική κλίμακα. Την παραθέτουμε για λόγους σύγκρισης:

Κλιμάκιο εισοδήματος

Φορολογικός συντελεστής

Φόρος κλιμακίου

Σύνολο

(ευρώ)

%

(ευρώ)

Εισοδήματος

Φόρου

     

(ευρώ)

(ευρώ)

5.000

Αφορολόγητο

0

5.000

0

7.000

10%

700

12.000

700

4.000

18%

720

16.000

1.420

10.000

25%

2.500

26.000

3.920

14.000

35%

4.900

40.000

8.820

20.000

38%

7.600

60.000

16.420

40.000

40%

16.000

100.000

32.420

Υπερβάλλον

45%

 

 

 

Ήταν το προμήνυμα της ισοπέδωσης. Όλα τα εισοδήματα, πάνω από 12.000€, επιβαρύνθηκαν με 700€. Η επιβάρυνση αυτή έφτανε για τα μεγαλύτερα εισοδήματα στο «υπέρογκο» ποσό των 820€. Η κυβέρνηση έδειξε ότι «θέλει λίγα από τους πολλούς και όχι πολλά από τους λίγους» (παλιό διαφημιστικό μήνυμα οικονομικής εξόρμησης του ΠΑΣΟΚ).

Διαφορετικά αν στην προηγούμενη φορολογική κλίμακα μείωνε το πρώτο κλιμάκιο (το αφορολόγητο) από 12.000€ σε 8.000€-10.000€ θα μπορούσε να εισπράξει τα ίδια έσοδα με δικαιότερο τρόπο, χωρίς να θίξει τα χαμηλότερα εισοδήματα. Όμως η «συγχορδία» με το Χαράτσι της ΔΕΗ πείθει και τον πιο δύσπιστο ότι η ισοπέδωση είναι επιδίωξη και όχι αβλεψία.

Advertisements